«Тарихтың айтуы бойынша ...» айдары. Қазіргі биатлонның қалыптасуы
1948 жылдың 3 тамызындаәлемдік спорт алаңында ХалықаралықзаманаибессайыстыңОдағы(фр. Union internationale de pentathlon moderne, UIPM құрылады, соныменқатараталмышОдақбиатлондыөз қол астына алады. Біржылданкейін, 1954 жылыХалықаралық Олимпиада комитетібиатлондыжеке спорт түріретіндетанып, бұлөзкезең биатлон тарихындабұрын-соңдыболмағанмаңыздыоқиғаболыпсақталыпқалады. Әрі қарай, биатлон жарыстарының өз алдына бөлек бір жүйе ретінде қарқынды дамуы басталады оның ішінде: 1955 жылы Швейцарияның Маглингген UIPM-де қазіргі заманғы қысқы биатлон тұжырымдамасын бекіту; 1956 жылы 17 қарашада Мельбурндегі Халықаралық заманауи бессайыс Одағының биатлонның қазіргі заманғы жарыстарының ережелерін бекітуі және т.б. 1967 жылданбастап UIPM өзізаманауибессайыс пен биатлонныңхалықаралық федерациясы деп атауы өзгертілді, ақырында, 1957 жылыUIPMB Стокгольмде қысқы биатлон жарыстарының өткізілуіне жакапкершілігің өз мойнына алады.
1958 жылынаурызайындаЗальфелденде (Австрия) биатлоннан бірінші Әлем чемпионаты өтеді, оныңбағдарламасына тек біржарыстүрі – жекежарысқанаенеді. Жарысқажетіелден 25 спортшыаталыпқатысады. Олардың мақсаты 20 шақырымдық қашықтықты пен 4 оқ ату шебін бағындыру. Бұл оқиға биатлон тарихындағы Әлем чемпионаты деңгейіндегі жеке, тәуелсіз спорт түрі ретінде таңылуы болып есте қалады.
Бұдан әрі биатлонның дамуының өмірлік циклінде 1960 жылы тұңғыш рет Олимпиада ойындарының бағдарламасына ресми қосылуы болып есте сақталды. Одан әрі өзгерістер мен даму бір орында тұрмай, келесі қадам 1965 жылы ерлер эстафетасыгдағы ережелердің өзгеруі мен юниорлардың жасының 21 жасқа дейінгі шектелуі болды, және Солтүстік Америка чемпионатыныңКанададағыХанзадаДжорджтаөтуіболды. 1966 жылы ерлер арасында алғаш рет 4х7,5 шақырымдық Әлем чемпионаты аясындағы эстафета өтті.
Дәл сол Чемпионатта өзгертілген ату ережелері бірінші рет қолданылды: енді айыппұл нысана ортасына тигізгенде ғана болмай, бірақ егер биатлоншы нысананың сыртқы радиусына тиген болса, онда қашықтықты өткізудің жалпы уақытына қосыша минут қосылады, егер ол нысанаға мүлде соқпаса, онда екі айып минут қосылатын болды. 1967 жылы әлем чемпионатында алғаш рет жасөспірімдер де жарыса бастады (ересектемен қатар). Жасөспірімдер арасындағы бірінші әлем чемпионатының бағдарламасына жеке 15 км-лік жарыс және 3х7,5 км эстафета кірді. Биатлонның әрі қарай дамуымен қатар жаңа тәртәптер де пайда бола бастады, мысалы, 1974 жылы Әлем чемпионаты аясында тұңғыш рет спринт жарысы өткізілді, ал 1980 жылдан бастап ол қысқы Олимпиада ойындарының күнтізбесіне енгізілді. 1974 жылы биатлон Солтүстік фестиваль бағдарламасынада сәтті енгізілді.
Келесі маңызды өзгеріс - 1978 жылғы Әлем кубогі. Бастапқыда жарысқа тек ерлердіңжекежарыс, спринт жәнеэстафеталықжарыстарқатысты. Кейін 1980 жылыатыстардыңбірқатарережелерітүзетілді: екі минуттық айыппұл алынып тасталды және сонымен бірге Сараевода биатлоннан әйелдер арасындағы жарыстарды өткізу ережелері бекітілді, ал жасөспірімдер үшін жас шегі 21-ден 20 жасқа дейін төмендетілді, ең бастысы, сол жылы биатлон Қысқы Универсиада бағдарламаларынаенгізілді. 1986 жылданбастап биатлон жарыстары Азия қысқыойындары мен Арктика қысқыойындарыдеңгейінекөтерілді. 1987/1988 маусымойындарынанбастапәйелдерпәндері Әлем кубогының күнтізбесіне енеді, ал келесі маусымнан бастап ерлер пәндері Еуропа кубогының күнтізбесінде де пайда болады. Осылайша, 1988 жылдан бастап биатлон кубогының екі жарыстарында ерлер де, әйелдер де қатысатынболды. Сол жылы Халықаралық Олимпиада комитеті Францияның Альбервиль қаласындағы 1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының бағдарламасына әйелдер пәндерін (жеке, спринт және эстафеталық жарыстарын) қосу туралы шешім қабылдады. 1989 жылы әйелдер мен ерлер арасындағы Әлем чемпионаттары біріктіріліп, Фейстриц-ан-дер-Драу, (Австрия) да өтіп, жасөспірімдер арасында (1967-1983 ж.ж. ерлермен және 1984-1988 ж.ж. әйелдермен бірге жарысқан уақыт аяқталып, енді жасөспірімдер бөлек жарыса бастайды.
1989 жылдыңәйелдержарыстарындақашықтықтарыұлғайып: жекежарыстарда - 10 км-ден 15 км-гедейін, спринт - 5-тен 7,5 км-гедейінжәне эстафета кезеңінде - 5-тен 7,5 км-гедейінөзгерді. Сонымен қатар, ересектер мен жасөспірімдербағдарламасыныңӘлемдікчемпионатынакомандалықжарыстаренгізілді.
Осылайша, бізбүгінде де заманауибиатлонныңқарқындыдамуынбақылайаламыз.
Ақпарат көздері:
